Wel eens aan zelfmoord gedacht?

Hoor net in het nieuws dat in een crisis meer mensen zelfmoord plegen dan gebruikelijk. Klinkt logisch. Want wanneer ervaar je iets als een crisis: in de kern als je geen mogelijkheden meer ziet. Bijvoorbeeld omdat ze er feitelijk ook niet meer zijn. Er overlijdt iemand in je naaste omgeving. Dat is er niet meer de mogelijkheid met die persoon iets te delen, er mee te praten, samen iets te ondernemen. Dan is het even crisis tot je weer mogelijkheden gaat zien. Dat er nog andere lieve mensen in je omgeving zijn waarmee je ook kunt delen; dat je de ander nog steeds kunt herinneren en dat dat mooie gedachten zijn die je weer blij kunnen maken; dat er zich nieuwe onverwachte zaken aan je voordoen die nieuwe perspectieven geven. Dan verdwijnt de crisis en stroomt er weer nieuwe energie. Want energie krijg je als je mogelijkheden ziet.

En onze geest is zo prachtig: alle mogelijkheden kunnen gedacht worden. Geniet daarvan totdat je ratio ze weer afschiet. Tijdens de recente Olympische Spelen zag ik mijzelf met de polsstok over de 6 meter spingen, ik zag mij nog voor Kromo aantippen op de 100 vrij en ik zag mij als coach omhelsd dooralle gouden hockeyvrouwen. Ik kon het allemaal denken en ik werd er blij van. Dat het allemaal geen realiteit is deert me niet. Ik kon het denken en het gaf mij energie.

Daarom is het ook zo belangrijk dat we niet in crisis denken. Want in crisis denken is denken in onmogelijkheden. Of, en dat lijkt mij nog veel erger, denken dat iets misschien later onmogelijk gaat worden. “Misschien verlies ik straks mijn baan’. ‘Misschien kan ik  straks niet meer drie keer in de week naar de sportschool’, ‘misschien raak ik mijn huis niet op tijd kwijt’. Het zijn stuk voor stuk allemaal gerechtvaardigde twijfels. Maar laat ze wel volgen door: denken in mogelijkheden.

Als je je baan verliest geeft je dat nieuwe kansen. BIjvoorbeeld op een werkkring zonder die drammerige leidinggevende, of het is dé gelegenheid nu voor jezelf te beginnen, of het is de kans om een nieuw vak te leren (wat je eignlijk vroeger altijd al wilde, maar van je ouders niet mocht).
Als je niet meer drie keer naar jouw sportschool kunt, kan je misschien nog wel twee keer, of zle f een groepje vrienden verzamelen en met ze gaan lopen, of thuis wat vaker aan de trap gaan hagen en oefeningen doen.
Als je je huis niet op tijd kwijtraakt, kan je proberen het te verhuren en je kunt overwegen een webshop te beginnen waarmee je het financiele gat kunt overbruggen. Of je gaat heel erg visualiseren hoe het nog wel verkoscht gaat worden en gaat dat uitvoeren.
Het is niet zo moeilijk nieuwe mogelijkheden te denken. De kunst is ze niet direct neer te sabelen.

Er zijn altijd mogelijkheden die gedacht kunnen worden. En als je zelf een mogelijkheid niet denkt, of hem al na 0,14 miliseconde afschiet als ‘kan niet’, ‘mag niet’, ‘wil niet’ of ‘past niet’, dan houdt de energie op te stromen en volgtuiteindelijk de depressiviteit.

Daarom nog eens herhaald: het is nu geen crisis: we zijn bezig met een ethische herbezinning op onze maatschappij. En daarmee ook op onszellf. Daarin ontdekken we dat een aantal zaken ‘niet meer kunnen’ en dat we daarom andere zaken ‘niet meer mogen’ en ‘niet meer willen’ omdat we vinden dat ze ‘niet meer gepast zijn’. Blijft het daarbij dan is het slecht gesteld met de energievoorziening. Dan gaan met met elkaar 70 miljoen per dag sparen; omdat we met geknepen billen de toekomst zitten af te wachten. Maar als we denken over hoe we het wél willen, dan gaat de energie weer stromen. Dan gaan we vanzelf ook weer spenderen en geld is ook energie, dus dat versterkt elkaar. Ik denk dat minder zelfmoorden zullen zijn. Want dat gun je toch niemand: dat er in de geest nog maar één mogelijkheid lijkt te zijn: er zelf een einde aan te maken.

 

Hoeveel stuur jij zelf?

Het verschil te kennen tussen ‘interne sturing’ en ‘externe sturing’: ik denk dat het ’t allerbelangrijkste is wat ik in mijn leven leerde. Na de taal dan, want zonder taal geen denken… Het verschil kennen tussen ‘externe sturing’ en ‘interne sturing’ bij zowat alles wat je dagelijks tegenkomt: in mijn opinie is het het verschil tussen ‘leven’ en ‘geleefd worden’. Eigenlijk is het de keuze tussen ‘leven’ en ‘dood’.

Een korte uitleg: interne sturing is alles wat je denkt en doet en wat voort komt uit je eigen bron, uit je ‘zelf’.  Het is alles wat écht bij je hoort, wat gerelateerd is aan je talenten, aan je passie(s), aan wat voor jou belangrijk en vooral van grote waarde is. Voor het gemak: verbind het maar aan het werkwoord ‘willen’.
Externe sturing is: alles wat van buiten jou komt als impuls of opdracht. Verbind maar met het werkwoord ‘moeten’.

Onze huidige samenleving is beresterk geworden in jou heel veel te ‘laten willen’. En daar zit nu net de valkuil! Wie het verschil niet kent tussen het ‘zelf willen’ van de interne sturing en dit ‘laten willen’ als slimme vorm van ‘moeten’ staat er niet best voor. De huidige maatschapppij nodigt op slimme wijze ons uit héél veel te willen. Het wordt anders gepresenteerd, maar in de boodschappen zit bijvoorbeeld verpakt:
– je ‘moet’ dit boek lezen’ (anders kan je niet meepraten)
– je ‘moet’ deze musical zien’ – (anders hoor je er eigenlijk niet bij)
– je ‘moet’ dit wasmiddel gebruiken (anders moet je straks een nieuwe wasmachine kopen)
– je ‘moet’ toch carriere maken (anders red je het straks niet)
– je ‘moet’ naar China op vakantie (anders ben je wel érg burgerlijk)
– je ‘moet’ bewegen (anders krijg je straks obesitas)
– je ‘moet’ toch een blog beginnen (anders ben je niet van deze tijd)

De lijst van prikkels is eindeloos. Wie het verschil niet kent tussen interne en externe struring denkt al snel dat hij dat boek leest ‘omdat hij dat wil’, terwijl er mogelijk een stemmetje diep in hem verborgen zegt: ‘ik doe het want dan anders kan ik er niet over meepraten’. Of dat je stoer doet op je werk, omdat dat stemmetje van binnen zegt: ‘anders denken ze dat ik geen goede leidinggevende ben’. Of dat je een blog begint, terwijl dat zelfde verstopte stemmetje zegt: ‘ik doe het want anders ben ik niet van deze tijd. En ik ben al pensionado’.
Zo wordt ongemerkt van ‘moeten’ een ‘willen’ gemaakt. Een keer dit doen: geen probleem, maar we krijgen dagelijks tientallen prikkels en steeds moeten we kiezen er wel of niet op in te gaan.

En waarom het nu belangrijk is te weten of je kiest van ‘interne sturing’ of je laat leiden door ‘externe sturing’?: Handelen vanuit interne sturing geeft je energie. Handelen vanuit externe sturing kost je energie. Zo eenvoudig is dat.

Heb jij een idee waar al die burn outs vandaan komen?
– wordt vervolgd-

Zit jij wel eens met de benen op tafel?

Nee? Zit jij nooit met je benen op tafel? Schoenen uit en dan even languit? Dan heb je het zeker nooit druk? Als ik het druk heb en vooral op momenten dat er ineens veel op mij af lijkt te komen, dan trek ik mijn schoenen uit en leg ik mijn benen op tafel. Dan ga ik er eens rustig voor zitten.

Dan ga ik rustig nadenken: hoe ga ik dit varkentje wassen? Wat heb ik al, waar kan ik op terugvallen? Wie kan ik inschakelen? Wie moet ik er bij betrekken, wie moet ik informeren? Hoe pak ik dit het slimst aan? Waar vind ik voorbeelden? Wat heb ik geleerd van eerdere situaties?
En dat soort gedachten.

Het is een oud credo uit de kwaliteitswereld: een fout herstelllen kost zeven keer zoveel tijd als een fout voorkomen. Rationeel lijken mensen dat nog wel te begrijpen als je het tegen ze zegt. Maar ik zie het zo weinig gebeuren. Wat ik zie is: direct op het probleem, de uitdaging ingaan, direct handelen, actie en daarna een reeks van aanvullende acties en herstelacties. Nodig omdat de eerste handelingen niet helemaal doordacht waren. Betrokkene zelf herkent dit onderscheid in acties meestal niet. DIe is gewoon druk bezig met de aanpak van zijn uitdaging, het oplossen van zijn probleem.

Wat is dat toch dat mensen niet de rust kunnen vinden eerst goed na te denken,
d e  t i j d  t e  n e m e n en dan pas aan de slag te gaan. En op deze manier in veel gevallen een spoor van vernieling achter zich te laten, want anderen worden in die ondooordachte haast meegesleurd. Die moeten ook ineens van alles, namens onze stresskip dan. En zeker als dat een leidinggevende is, zijn de poppen al snel aan het dansen. Kort dansje dan. Uiteindelijk eindigen veel van deze dansjes in een burn-out. Overdreven? Geloof ik niets van.

De vraag die ik mijzelf stel, terwijl ik met mijn benen op tafel zit is: ‘hoe zit ik deze externe sturing weer om naar interne sturing? Hoe maak ik mijzelf weer regisseur van het proces? Vanuit mijn inzicht dat alles waar waarbij sprake is van externe sturing (alles wat op je afkomt) energie kost en interne sturing (eigen regie) energie oplevert. Zo simpel is dat.

Mocht je hierover twijfelen: leg je benen dan op tafel en begin eens met erover te denkelen.