Hoeveel macht wil jij?

‘Macht is het vermogen beslissingen te nemen, ook als de achterliggende redenen ongeldig zijn’. Dat is macht voor mij. . Macht hebben betekent bijvoorbeeld cijfers zo laten bijstellen dat ze een andere werkelijkheid weergeven. Of kennis / feiten onder de deksel houden of bewijsmateriaal verdoezelen die nadelig voor jou kunnen zijn. Macht betekent ook: zonder overleg lopende contracten open breken en je leveranciers minder gaan betalen. Macht hebben betekent dat je toch iemand aanneemt, terwijl heel je managementteam je adviseert dat niet te doen. En macht kan ook betekenen: kinderen geestelijk en/of lichamelijk mishandelen. Of hele volkeren. Macht is alom aanwezig en brengt niets goeds. Never nooit niet. Macht wordt uitgeoefend door ego-georienteerde zogenaamde leiders en gaat altijd over eigenbelang.

Ik schreef eerder drie blogs over drie woorden die we naar mijn idee uit onze mindset en dus ook uit ons vocabulaire moeten schrappen: hoop (19-06), debat (20-06) en belangen (22-06). Ik voeg ‘macht’ daar nu aan toe.

We hebben net weer het hele politieke circus van de verkiezingen achter de rug: de strijd om de macht in Nederland. Althans: zo wordt dat altijd gepresenteerd. Dat is onze mindset. ‘Als je de politieke macht hebt, krijg je dingen voor elkaar’. Dus gaan we bezig om met populistische en holle kreten zoveel mogelijk stemmen te vergaren om dan vervolgens zoveel mogelijk zetels te halen. Frappant is daarbij dat we het ook steeds hebben over het politieke ‘debat’ (laten we vooral de tegenstellingen vergroten, met het ook op ‘meer macht’) en dat we als politieke partij vooral opkomen voor de belangen van specifieke groepen in de samenleving. Oude paradigma’s verbonden aan het net zo oude paradigma dat je als regeringspartij dan de macht hebt jouw idealen door te zetten. Of door te drukken.

Ik vind het mooi als onze nieuwe politieke leiders zich aan de oude paradigma’s gaan onttrekken. Dat zij niet meer het debat zoeken, maar de dialoog. En dat zij niet meer het belang van de eigen kiezers/doelgroepen gaan bewaken, maar ‘ons aller belang’. En ‘ons aller belang’ houdt niet op aan onze landsgrenzen, zelfs niet aan die van Europa.

Om dat te doen is iets anders nodig dan macht: kracht. Werken vanuit kracht is werken vanuit wijsheid en overzicht. Werken vanuit kracht betekent alle belangen overziend vanuit het perspectief van het algemeen belang.  Kracht werkt verbindend en is transparant. Macht heeft niets van dat. Krachtige leiders kunnen, net als machtige leiders, beslissingen nemen die niet overeenkomstig zijn met de mening van de meerderheid van de degenen die het besluit betreft. Maar een krachtige leider geeft uitleg op basis van een inspirerende visie, neemt mensen mee naar een nieuw perspectief en geeft houvast aan degenen die nog niet meekunnen met dat nieuwe denken. Een krachtig leider raakt nooit uit zicht van zijn volgers. Of van haar volgers. Want laten we eerlijk zijn: het machtsdenken is toch wel heel erg een representant van mannelijk gedrag, ‘het mannelijke’. Kracht is verbonden aan het vrouwelijke,

Zelfs met haar vier zetels kan Jolanda Sap ook zonder macht zo nog veel betekenen en bereiken.

 

 

 

 

 

Vond jij hem ook een top-manager?

Je kunt de vraag tweeledig opvatten. Afgelopen zondag was Ben Verwaayen te gast bij VPRO-zomergasten: is hij nu een topmanager of een top manager? Oftewel: geeft hij leiding aan een groot bedrijf/concern of is hij een heel goede manager? Of beide? Of beide niet? Wat een mogelijkheden. Eén ding is zeker: Verwaayen geeft al jaren leiding aan grote concerns. Dus een topmanager is hij zeker. Maar is hij ook ‘top’?
Ik volgde af en toe het programma op het zogenoemde ‘tweede scherm’ en las veel tweeds van kijkers die hem enthousiast en inspirerend vonden. Wat mij betreft: ook zijn enthousiasme was on-ontkenbaar. Maar inspirerend?

Ik hoorde Ben Verwaayen een paar interessante uitspraken doen.
‘Ik ben een mensenmens en dat is een zwakte; je kunt beter een cijfermens zijn’
Interessant doorkijkje naar zijn opvatting over bedrijfsvoering. Persoonlijk denk ik juist het omgekeerde: Anglo-Amerikaans versus Rijnlands denken, vermoed ik.

Dat vermoeden werd versterkt door de volgende quote: ‘Politici hebben het veel moeilijker dan ik, die hebben multi stakeholders. In een bedrijf heb je er maar één: als je baas maar tevreden is.’ Ik vind dat nogal wat. Waar blijven de andere stakeholders in en rondom het bedrijf? Is het echt zo dat alleen het belang van je baas telt, ongeacht wat? Heb je nog collega’s, klanten, maatschappelijke omgeving, milieu? En wat dacht je van je eigen waarden? ‘Als je baas maar tevreden is”. Hm.

Over waarden gesproken. China kwam ter sprake. En het gegeven dat zij goedkoop kunnen produceren dankzij een gebrek aan regels, mensenrechten, vakbonden. De stelling van Verwaayen was: ‘wij kunnen niet al onze verworvenheden behouden in deze economische strijd tussen China en het Westen. En als je dat wel wilt, moet je niet zeuren dat het hier niet goed gaat.’ Daar kan ik me voor een belangrijk deel in vinden, maar ik vond het wél opvallend dat er daarbij geen enkel onderscheid door hem werd gemaakt tussen materiële en immateriële verworvenheden. Die materiële zaken: dat mag van mij een tandje minder. Twee tandjes ook. Maar de verworvenheid van immateriële waarden zoals betamelijke arbeidsomstandigheden voor alle werknemers, dát willen we toch niet terugdraaien?! Voor Anglo-Amerikaans denkenden: immateriële zaken en waarden kosten niets, alleen aandacht en moeite.
En zelfkennis.

Op het slot kwam de vraag naar zijn sterkste punt. Ik hoorde Verwaayen daarover al eerder iets zeggen. Hij zei ‘ik zie heel snel de essentie van iets. Héél snel’. Die zin vibreerde al een tijdje in mijn achterhoofd. Aan het eind van zomergasten, nogmaals geconfronteerd met de vraag zei hij: ‘ik wil verbeteren’. Toen vielen bij mij de puzzelstukjes in elkaar: ik vermoed dus toch een gebrek aan zelfkennis.
Ik hoorde niets over de essentie van dit tijdgewricht en over de essentie van de grote veranderingen die zich wereldwijd aan het voltrekken zijn. Misschien toch iets té snel gekeken, meneer Verwaayen? Ik heb bijvoorbeeld niets gehoord (ook niet tussen de regels door en ook niet in al zijn bevlogenheid over van alles) over het nieuw bewustzijn over ethiek (dé ‘oorzaak’ van deze zgn. crisis), ook niet over ethiek in het zakendoen.
Ik hoorde ook niets over veranderende inzichten over leiderschap, niets over de veranderende inzichten over ‘eigen verantwoordelijkheid’ (lees: de zelfsturende mens, de zelf-verantwoordelijke medewerker). Geen hint hoorde ik, of zat ik op die momenten net even in te dutten?

Verwaayen zei: ‘ik wil verbeteren’ en hij zei duidelijk niet: ‘ik wil vernieuwen’. Verbeteren is handhaven van het oude en dat steeds beter doen. Dat wordt al gauw denken in efficiency. Maar het blijven oude patronen. Vernieuwers bedenken nieuwe patronen, nieuwe modellen van samenwerken, van organiseren. Met fundamenteel andere arbeidsverhoudingen, transparantere verantwoordelijkheden en niet alleen op cijfers, bijvoorbeeld. Management-tijdschriften staan er vol van; boekenkasten met inspirerende literatuur daarover en gelukkig zijn er ook steeds meer inspirerende leidinggevenden. Al mag dat aantal van mij nog wel groeien. Maar Ben Verwaayen hoorde ik er niet over. Enthousiast vond ik hem dus wel, maar inspirerend: nee!
En dat vind ik heel jammer van zo’n topmanager. Want dat is hij.